- سؤال :
آیا درست است که امام علی علیه السلام بنیانگذار (صندوق
پیشنهادات و انتقادات) بود؟
پاسخ اجمالی :
براى اینکه مردم بتوانند به آسانی ، خواستههای
خود را با امام علی علیه السلام مطرح کنند ، آنحضرت با تأسیس
جایگاهى به نام (بیت القصص) و یا (خانه شکایات) این فرصت را فراهم آورد تا هر کس مشکلی
دارد و از طرح رویاروى آن ناتوان است ، دادخواهى خود را نوشته و بدانجا بیفکند ، تا
امام على علیه السلام به عنوان حاکم اسلامی از آن
آگاه شود.
گویا در اسلام ، حضرتشان برای اوّلین بار،
چنین روشی را دنبال کردند ، با این وجود ، گزارشی نیز وجود دارد که امام بعد از سوء
استفاده برخی افراد از این آزادی عمل ، درب این خانه را بسته و این رویکرد را ادامه
ندادند..
- اکنون به برخی گزارشها در این مورد میپردازیم
:
1. أحمد بن علی فزاری در کتاب (صبح الأعشى)
میگوید:
(نخستین کسى که مکانى را بنیاد کرد که در
آن ، شِکوه دادخواهان افکنده شود ، امیر مؤمنین على بن ابیطالب علیه السلام بود).
2. ابو هلال در کتاب (اوائل) خود که به
معرفی اولینها میپردازد ، از محمد بن سیرین نقل میکند:
(على علیه السلام ، خانهاى بنیاد کرد که مردم ، وضعیت حال خود را در آن میافکندند
، تا آنکه برایش دشنام نوشتند و در آن افکندند ، آنگاه، آنرا کنار گذارد).
3. ابن ابی الحدید در (کتاب شرح نهج البلاغه)
میگوید:
(براى امیر مؤمنین، خانهاى بود. آنرا
بیت القصص (خانه گزارشها یا شکایات) نامید و مردم ، نامههاى خود را در آن میافکندند).
4. ابن عبد ربه اندلسی در (کتاب العقد الفرید)
نقل میکند:
(على بن ابیطالب علیه السلام به یارانش فرمود:
هرکس از شما از من خواستهاى دارد ، آنرا
در کاغذى بنگارد تا چهرهها و آبروی شما را از خواستن و خواری ، حفظ کند).
توجه به چند نکته درباره این رفتار امام
علی علیه السلام دارای اهمیت است :
الف - حضرت علی علیه السلام ، برگزاری جلسه عمومی با مردم و نیز شنیدن مسائل و مشکلات
آنها را از راههای دیگری مانند بنیاد نهادن (صندوق شکایات و پیشنهادها) ، عاملی برای
به وجود آوردن و حفظ کرامت انسانی دانسته و معتقد بود با چنین رویکردی مردم به راحتی
میتوانند سخن و پیشنهاد خود را مطرح کنند.
آنحضرت به مالک اشتر سفارش میکرد:
(بخشی از وقت خود را مخصوص کسانی قرار ده
که به تو نیاز دارند. خودت را برای آنان فارغ دار و در مجلس عمومی بنشین و در آن جلسه
فروتن باش در برابر خدایی که تو را آفریده است. سپاهیان و یاران و نگهبانان و پاسبانان
را از آنان باز دار تا سخنگوى نیازمندان بدون ترس و نگرانى و لکنت و تردید با تو سخن
بگوید.
(نهج البلاغة / نامه 53، ص 439)
ب - تأسیس چنین محل یا صندوقی ، به این
موضوع اشاره دارد که چه بسا اگر شاکی شناخته شود و نیازش را به جز حاکم ، بقیه مردم
بدانند ، به شخص شاکی آسیب وارد میشود و کرامت انسانی او خدشهدار میشود و چه بسا
فردی میخواهد بدون آنکه حتی نزد حاکم نیز شناخته شود ، مشکل خود را نزد او مطرح سازد
که باید برای او نیز دنبال راه حلی بود. راه حلی که با حفظ کرامت انسان ، زمینه تربیت
سالم وی نیز فراهم شده و اصلاح فرد و جامعه آغاز و انجام پذیرد.
ج - افراد جامعه نباید از فرصتهایی که
توسط زمامداران عادل به آنان داده میشود سوء استفاده نموده و زمینه را برای از بین
بردن چنین فرصتهایی فراهم سازند.
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق